حُر بن یزید ریاحی؛ از سپاه تردید تا لشکر هدایت

ماه محرم، ماهی است که زمین و آسمان برای مظلومیت حسین(ع) سیاهپوش می‌شوند. اما در میان انبوه روایت‌ها و داستان‌های حماسی عاشورا، گاهی شخصیت‌هایی هستند که با وجود رشادت‌های بی‌نظیرشان، کمتر به چشم آمده‌اند. قهرمانانی که شاید نامشان را نشنیده‌ایم، اما درس‌های بزرگ آزادگی، وفاداری، شجاعت و عشق را به ما آموخته‌اند.

امسال، در این ایام سوگواری، می‌خواهیم سفری داشته باشیم به قلب تاریخ؛ سفری ۱۰ روزه، برای شناخت ۱۰ قهرمان کمتر دیده شده‌ کربلا، که در این راستا حجت‌الاسلام والمسلمین روح‌الدین دریکوند، رئیس شورای هیئت‌های مذهبی لرستان، در دهه اول محرم و در یادداشت‌هایی که در اختیار پایگاه خبری تحلیلی زاگرس تبیین قرار داده، هر روز ما را با یکی از این ستارگان درخشان حادثه کربلا آشنا خواهد کرد. در پنجمین بخش از مجموعه «۱۰ روز، ۱۰ قهرمان» با «حُر بن یزید ریاحی» و درس‌های آزادگی او آشنا می‌شویم. متن یادداشت را در ادامه می‌خوانیم:

در میان یاران سرافرازِ کربلا، نام «حر بن یزید ریاحی» به عنوانِ نماد «تحول»، «بازگشت» و «توبه‌ نصوح» می‌درخشد. او کسی است که در ابتدای مسیرِ کربلا، با تصمیمی ناخواسته، نقشِ اول را در جلوگیری از حرکت امام حسین (ع) ایفا کرد، اما در نهایت، با بصیرتی الهی، مسیرِ خود را دگرگون ساخته و به یکی از برجسته‌ترین مدافعان حق در آن دشتِ خونین بدل شد. داستانِ حر، داستانی است از «لشکر تردید» که به «لشکر هدایت» پیوست.

حر بن یزید، نماینده‌ی انسان‌هایی است که در بزنگاه‌های تاریخی، با تردید مواجه می‌شوند، اما در نهایت، با انتخابِ درست، مسیر سعادت را برمی‌گزینند. او نه یک گناهکار لجوج، بلکه فردی بود که در اثر فشارِ شرایط و درک نادرست، در مسیری اشتباه قرار گرفت، اما قلبِ پاکش، راهِ بازگشت را گم نکرده بود.» حُر، از بزرگانِ کوفه و از فرماندهان سپاهِ یزید بود. او با سپاهی عظیم، مأمور شد تا مانعِ حرکتِ امام حسین(ع) به سوی کربلا شود و ایشان را وادار به بیعت با یزید کند.

در آن روز سرنوشت‌ساز، هنگامی که سپاهِ حر، راه را بر امام(ع) بستند و ایشان را در معرض تشنگی و سختی قرار دادند، روح لطیفِ حر، تاب تحملِ این وضعیت را نداشت. او با وجودِ اینکه در اردوگاهِ دشمن بود، اما وجدان بیدار و انسانیتِ نهفته در وجودش، او را به تأمل واداشت. روایت شده است که حر، در آن موقعیتِ حساس، رو به امام(ع) کرد و از ایشان پرسید: «آیا شما ما را به سویِ مرگ می‌کشانی؟» و امام (ع) در پاسخ فرمودند: «بلکه ما به سوی حیات ابدی می‌رویم. من برایِ بیعت با یزید قیام نکردم، بلکه برایِ اصلاحِ امت جدم و امر به معروف و نهی از منکر قیام کردم.» این سخنان، چون نوری بر قلب تاریکِ تردید حر تابید.

در آن لحظه، حر، دو راه را پیشِ رویِ خود دید: راه استقامت در مسیرِ باطل و راه بازگشت به سویِ حق. او با شهامت مثال‌زدنی، راه دوم را برگزید.» در غروبِ روز تاسوعا، هنگامی که سپاهِ یزید آماده‌یِ حمله نهایی بود، حر بن یزید، با نهایتِ وقار و شجاعت، از لشکر دشمن جدا شد و به سوی خیمه‌های امام حسین(ع) حرکت کرد. او با افتادن بر خاک راه‌ امام، عرض کرد: «پروردگارا! من به سوی‌ تو بازگشتم و از کاری که کردم، توبه می‌کنم. آیا خداوند توبه‌ی مرا می‌پذیرد؟» امام(ع) در پاسخ، با نهایت مهربانی فرمودند: «خداوند، توبه‌ تو را می‌پذیرد و تو را می‌بخشد. از اسبِ خود فرود آی.»

حر، با پیوستن به سپاهِ امام حسین(ع)، نه تنها توبه‌ی خود را اثبات کرد، بلکه در روزِ عاشورا، یکی از مدافعانِ سرسخت حق شد. او با فریاد «وای بر شما! آیا می‌خواهید کسی را بکشید که بر دینِ خداست و شما را به سوی هدایت و بهشت فرا می‌خواند؟» دشمنان را به چالش کشید. حُر، در میدانِ نبرد، چنان دلاورانه جنگید که ده‌ها نفر از سپاه دشمن را به هلاکت رساند. او در نهایت، در حالی که زخم‌هایِ فراوانی بر بدن داشت، به شهادت رسید. اما شهادت او، آغازِ شکوه جاودانه‌ او بود. حر بن یزید ریاحی، با انتخاب شجاعانه‌ بازگشت، به ما آموخت که هیچ‌گاه برای توبه و بازگشت به سویِ حق دیر نیست و درگاهِ خداوند، همواره به روی بندگانِ پشیمان باز است. او از «سپاه تردید» به «لشکر هدایت» پیوست و نامش برای همیشه به عنوان نماد «امید» و «تحول»، در تاریخ عاشورا جاودانه شد.