تحلیل حقوقی تعلیق مسابقات فوتبال بر اثر حوادث قهری (قانون صاعقه در بازی مکزیک _انگلیس)

برگزاری تورنمنت‌های بزرگ فوتبالی همواره با چالش‌های غیرمنتظره‌ای همراه است که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، دخالت عوامل جوی در روند مسابقات است. در میانه هیجانات جام جهانی ۲۰۲۶، وقوع شرایط حاد جوی در دیدار مرحله یک‌هشتم نهایی میان مکزیک و انگلیس، بار دیگر ضرورت وجود پروتکل‌های ایمنی دقیق و ابعاد مسئولیت مدنی برگزارکنندگان را در کانون توجهات حقوقی قرار داد.

در این راستا دکتر جواد پذیرش، از فعالان و کارشناسان کمیته حقوق ورزشی استان لرستان، در یادداشتی که در اختیار پایگاه خبری تحلیلی زاگرس تبیین قرار داده به تحلیل ابعاد حقوقی تعلیق مسابقات فوتبال بر اثر حوادث قهری پرداخته است. این نوشتار ضمن واکاوی پروتکل‌های سخت‌گیرانه فیفا در مواجهه با صاعقه، به تشریح جایگاه «حق بر سلامت» و اولویت آن بر منافع اقتصادی در نظام حقوق ورزشی بین‌الملل می‌پردازد

ورود حوادث غیرمترقبه جوی به قلمرو مسابقات ورزشی، همواره چالش‌های حقوقی متعددی را در حوزه مسئولیت مدنی برگزارکنندگان و ایمنی رویداد ایجاد می‌کند.

تعویق یک‌ساعته دیدار مرحله یک‌هشتم نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ میان دو تیم مکزیک و انگلیس در استادیوم تاریخی آزتک مکزیکوسیتی به دلیل شرایط حاد جوی، نمونه بارزی از اعمال حاکمیت مقررات حفاظتی فیفا بر برنامه‌ریزی مسابقات است.

پیش از آغاز این مسابقه، گزارش‌های رسمی هواشناسی حاکی از احتمال وقوع رعدوبرق شدید در منطقه بود. این داده‌ها که از طریق سامانه‌های پایش پیشرفته طوفان در آمریکا و مکزیک به‌صورت لحظه‌ای رصد می‌شد، امکان پیش‌بینی زمان و مکان صاعقه را در فواصل ۵ دقیقه‌ای فراهم می‌ساخت.

بر همین اساس، مقامات ستادی فیفا ابتدا پیشنهاد جلو کشیدن زمان بازی به میزان ۶ ساعت را مطرح کردند، اما این پیشنهاد به دلیل مخالفت فدراسیون‌های دو کشور ذینفع و تعهدات پخش رسانه‌ای رد شد. در نهایت، با نزدیک شدن به زمان آغاز مسابقه و به‌دلیل مخاطرات جانی عینی، پروتکل رسمی طوفان و صاعقه در ورزشگاه فعال گردید و تابلوهای هشدار زردرنگ در سراسر استادیوم به نمایش درآمدند.

سازوکار حقوقی و مقرراتی پروتکل صاعقه فیفا:

وفق استانداردهای ایمنی فیفا و فدراسیون‌های بین‌المللی که همسو با دستورالعمل‌های اداره ملی اقیانوسی و جوی تدوین شده است، پروتکل توقف بازی به شرح زیر اعمال می‌گردد:

۱- محدوده ممنوعه (شعاع خطر): چنانچه صاعقه‌ای در شعاع ۸ مایلی (حدود ۱۳ کیلومتری) استادیوم رصد و ثبت شود، داور مسابقه مکلف است بر اساس قانون ۵ قوانین بازی (بخش اختیارات داور در مواجهه با عوامل خارجی) بازی را متوقف کرده یا از شروع آن ممانعت به عمل آورد.

۲- قاعده استمرار و شمارش معکوس ۳۰ دقیقه‌ای: آغاز مجدد مسابقه منوط به سپری شدن ۳۰ دقیقه کامل و بدون وقفه از زمان ثبت آخرین صاعقه در شعاع مذکور است. نکته حقوقی و کلیدی این مقرره، خصلت پویا و تعلیقی آن است؛ به این معنا که با ثبت هر صاعقه جدید، زمان‌سنج ۳۰ دقیقه‌ای بلافاصله صفر شده و دوره انتظار مجدداً آغاز می‌شود.

۳- پروتکل ممانعت از ورود به ورزشگاه: در صورت پایش صاعقه در شعاع نزدیک‌تر (حدود ۱۰ کیلومتری – ۶ مایلی)، گیت‌های ورودی ورزشگاه موظف به جلوگیری از ورود تماشاگران، کادر فنی و بازیکنان به فضای باز جهت پیشگیری از مسئولیت‌های مدنی ناشی از آسیب‌های احتمالی هستند.

۴- سلسله‌مراتب تصمیم‌گیری: بر خلاف رویه‌های مرسوم در لیگ‌های داخلی، تصمیم‌گیری نهایی جهت جابه‌جایی یا تعویق قطعی مسابقات در جام جهانی، در صلاحیت انحصاری ستاد مدیریت بحران و عملیات فیفا (مستقر در مرکز پخش بین‌المللی دالاس) است که با هماهنگی ناظر بازی و بر اساس داده‌های علمی اتخاذ می‌شود.

در نهایت، بازی مذکور با یک ساعت تاخیر آغاز شد. این رویداد نشان داد که در تلاقی اقتصاد فوتبال و تقویم مسابقات با حق بر سلامت و ایمنی جان انسان‌ها، مقررات پیشگیرانه و مسئولیت مدنی همواره از اولویت قانونی برخوردار هستند.