تبیین سه‌گانه «وفاق» از منظر قرآنی؛ از اتحاد منافع تا هم‌گرایی الهی

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی زاگرس تبیین، ابراهیم امیدی، پژوهشگر و دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن مجید از دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده علوم قرآنی قم، در نشست علمی مجازی با فعالان سواد رسانه با اشاره به ضرورت بازتعریف مفاهیم بنیادین اجتماعی از منظر دینی، مفهوم «وفاق» را مورد بررسی دقیق قرار داد.

این پژوهشگر علوم قرآنی با تحلیل لغوی و محتوایی واژه وفاق، آن را فراتر از یک سازگاری ساده دانست و اظهار کرد: برای دستیابی به جامعه‌ای منسجم، باید نگاهی عمیق‌تر به منشأ و جهت‌گیری وفاق داشت.

وی وفاق را در سه سطح تحلیلیِ «وفاق از»، «وفاق در» و «وفاق به» دسته‌بندی کرد.

امیدی «وفاق از» را به عنوان الگوی برتر و قرآنی معرفی کرد و افزود: وفاقی که منبعث از دستورات الهی و سیره اهل‌بیت(ع) باشد، اصیل‌ترین نوع هم‌گرایی است. در این مدل، خدای متعال بانی و ناظر بر اتحاد است و چنین انسجامی نه تنها مسیر پیشرفت و تعالی جامعه را هموار می‌کند، بلکه بسترساز صلابت و عزت در برابر رویکردهای غیرسازنده است.

این دانش‌آموخته علوم قرآنی در بخش دیگری از تحلیل خود، به نقد رویکردهای محدود و غیرجامع پرداخت. وی با اشاره به «وفاق در» (وفاق درون‌گروهی)، آن را نوعی اتحادِ مبتنی بر منافع خاص و کوتاه‌مدت دانست که به جای خیرِ عمومی، صرفاً حفظ جایگاه یک جریان خاص را دنبال می‌کند.

امیدی همچنین با تبیین مفهوم «وفاق به» به آسیب‌های نگاهِ بیرونی و وابستگی در ایجاد انسجام اشاره کرد و گفت: هرگاه محوریت اتحاد به جای ارزش‌های درونی، چشم دوختن به اراده بیگانگان باشد، اصالت و استقلال جامعه مخدوش خواهد شد.

وی در پایان این نشست علمی، نتیجه‌گیری کرد: تنها وفاقی که می‌تواند ضامن ثبات پایدار، امنیت و پیشرفت حقیقی یک جامعه باشد، «وفاقِ منبعث از قرآن و آموزه‌های اهل‌بیت(ع)» است. در این الگو، هویت جامعه نه بر اساس خواست دیگران، بلکه بر پایه باورهای اصیل دینی شکل می‌گیرد و همین امر ضامن اقتدار و پایداری در تمام عرصه‌هاست.