تاب‌آوری در سیره امام صادق(ع)، ترکیبی از عقلانیت عملی و توکل قلبی است

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی زاگرس تبیین، حجت‌الاسلام والمسلمین روح‌الدین دریکوند، رئیس شورای هیئت‌های مذهبی استان لرستان، ضمن تبریک فرارسیدن ایام ولادت امام جعفر صادق(ع)، به شرایط حساس عصر آن امام همام اشاره کرد و گفت: دوره امامت امام صادق(ع) آبستن تغییرات گسترده سیاسی و ظهور نحله‌های فکری متکثر بود. در چنین دوره پرتنشی، امام(ع) راهبرد بنیادین تعمیق باورهای قلبی و اعراض از حواشی قدرت را در پیش گرفتند.

وی با اشاره به اینکه ایشان به اصحاب خود می‌آموختند که تغییرات ظاهری در عرصه سیاست مانند جابه‌جایی قدرت میان امویان و عباسیان نباید هدف غایی حیات، یعنی عبودیت و کمال را به حاشیه براند، افزود: مدیریت بحران توسط امام صادق(ع) نه با انفعال، که با نگاهی راهبردی به افق‌های دوردست صورت می‌گرفت. ایشان با تمرکز بر تربیت شاگردان متخصص و تداوم نهضت علمی، اجازه ندادند تلاطم‌های سیاسی مانع از انجام رسالت اصلی‌شان شود. این همان تبلور مفهوم آرامش در عین فعالیت است.

تاب‌آوری؛ درس بزرگ برای انفعال‌گریزان

دریکوند با تأکید بر ضرورت الگوگیری از این سیره در دنیای امروز خاطرنشان کرد: این رویکرد، درسی بزرگ برای مواجهه با اخبار منفی و تنش‌های اجتماعی است. تاب‌آوری به معنای سکون و تسلیم نیست، بلکه به معنای تمرکز بر وظیفه شخصی است. همان‌طور که امام(ع) در اوج فشارهای خفقان‌آور سیاسی، بزرگ‌ترین دانشگاه علمی جهان اسلام را مدیریت می‌کردند، انسان نیز باید بداند که سختی‌های بیرونی تنها ابزاری برای صیقل خوردن اراده و رشد اوست، نه دلیلی برای شکست و انفعال.

این کارشناس دینی در تبیین سیره اما صادق(ع) در مواجهه با مخالفان عقیدتی اظهار کرد: شالوده مدیریت روابط امام صادق(ع) با مخالفان، بر مدار حلم و اقناع استوار بود، نه خشم و تقابل. ایشان حتی در مواجهه با ملحدان یا منتقدان تندخو، با صبوری مثال‌زدنی به استماع سخنان آنان می‌پرداختند و سپس با منطقی پولادین، آن‌ها را خلع سلاح می‌کردند. این الگوی رفتاری، بحران درگیری را به فرصتی برای تبیین حقایق تبدیل می‌کرد، چرا که ایشان باور داشتند خلق‌وخوی نیکو در میانه بحران، از هزاران خطابه اثرگذارتر است.

وی افزود: در دنیای امروز که روابط اجتماعی به سرعت در دام سوءتفاهم گرفتار می‌شود، ما به شدت نیازمند این مهارت هستیم. امام(ع) به ما می‌آموزند که تاب‌آوری در روابط، به معنای حذف مخالف نیست، بلکه به معنای مدیریت هیجانات و اولویت دادن به منطق بر خشونت است.

رئیس شورای هیئت‌های مذهبی استان لرستان نقش تاب‌آوری در زندگی روزمره و چالش‌های اقتصادی را کلیدی دانست و گفت: امام صادق(ع) صبر را به معنای پایداری فعال تفسیر می‌کردند. مؤمن در مواجهه با تنگناهای معیشتی نباید از پای درآید؛ بلکه باید با اتکا به تدبیر و توکل، راهکارهای نوینی برای خروج از بحران جست‌وجو کند.

دریکوند با بیان اینکه امام همواره یارانشان را به تلاش برای معاش در کنار دعا و توسل تشویق می‌کردند و می‌فرمودند: “کسی که تدبیر ندارد، عاقبتش تباه است، ادامه داد: تاب‌آوری از دیدگاه مکتب صادقیه، ترکیبی است از عقلانیت عملی (بررسی منطقی راه‌حل‌ها) و توکل قلبی (سپردن نتیجه به خداوند برای رهایی از اضطراب). این مدل رفتاری نه تنها انسان را از اضطراب‌های ناشی از عدم قطعیت می‌رهاند، بلکه شکست‌ها را به پله‌هایی برای صعود و دستیابی به شرایط مطلوب تبدیل می‌کند.